برخی تاک‌شوها، برنامه‌های اینترنتی و تولیدات شبکه نمایش خانگی در بخش‌هایی از محتوای خود با ادبیاتی صمیمانه و گاه شوخی‌آمیز به موضوع مصرف مواد مخدر می‌پردازند رویکردی که در صورت عبور از مرز اطلاع‌رسانی و ورود به حوزه عادی‌سازی و سفیدنمایی مصرف، می‌تواند پیامدهای اجتماعی و حقوقی به دنبال داشته باشد.
پرداختن به اعتیاد و مواد مخدر در رسانه‌ها به‌خودی‌خود اقدامی مجرمانه محسوب نمی‌شود و رسانه‌ها می‌توانند با هدف آگاهی‌بخشی، پیشگیری و تبیین ابعاد این آسیب اجتماعی، درباره آن اطلاع‌رسانی کنند. با این حال، شیوه پرداختن به این موضوع و ادبیات مورد استفاده در تولیدات رسانه‌ای، از اهمیت قابل توجهی برخوردار است.
در برخی برنامه‌های سرگرمی، موضوع مواد مخدر در قالب گفت‌وگوهای خودمانی، خاطره‌گویی، شوخی یا صحبت با مهمانان مطرح می‌شود. در مواردی نیز تجربه مصرف یا سبک زندگی مرتبط با آن، بدون تأکید کافی بر پیامدها و آسیب‌های احتمالی، به تصویر کشیده می‌شود رویکردی که این نگرانی را به وجود می‌آورد که تکرار چنین روایت‌هایی به کاهش حساسیت مخاطبان نسبت به مصرف مواد مخدر منجر شود.
اهمیت این موضوع با گسترش انتشار برنامه‌ها در پلتفرم‌های اینترنتی و شبکه‌های اجتماعی دوچندان شده است. محتوای این برنامه‌ها ممکن است فراتر از مخاطبان بزرگسال، در دسترس کودکان و نوجوانان نیز قرار گیرد گروهی که به دلیل شرایط سنی و مرحله رشد، در برابر برخی پیام‌های رسانه‌ای آسیب‌پذیرتر هستند.
مسئولیت حقوقی تولیدکنندگان در قبال محتوای منتشرشده
از منظر حقوقی، قرار گرفتن یک برنامه در دسته آثار بزرگسالان یا معرفی آن به‌عنوان محصولی سرگرم‌کننده، به‌تنهایی به معنای رفع مسئولیت تولیدکنندگان در قبال محتوای منتشرشده نیست.
در صورتی که محتوای یک برنامه با توجه به شرایط و ضوابط قانونی، واجد وصف مجرمانه باشد، امکان بررسی موضوع از سوی مراجع ذی‌صلاح وجود دارد؛ بنابراین، عنوان برنامه یا گروه سنی مخاطبان آن به‌تنهایی تعیین‌کننده مسئولیت قانونی نیست.
در این زمینه، قانون حمایت از اطفال و نوجوانان نیز از اهمیت برخوردار است. حمایت قانونی از این گروه سنی صرفاً به محیط‌های آموزشی یا آثاری که به‌طور مستقیم برای کودکان تولید می‌شوند، محدود نیست و حضور گسترده آنان در فضای مجازی، ضرورت توجه به محتوای در دسترسشان را افزایش می‌دهد.
البته تشخیص مسئولیت حقوقی در هر پرونده، مستلزم بررسی محتوای مشخص، شرایط انتشار و انطباق رفتار با مقررات قانونی مربوط است و نمی‌توان صرف طرح موضوع مواد مخدر در یک برنامه را به‌منزله ارتکاب جرم تلقی کرد.
مرز میان آگاهی‌بخشی و عادی‌سازی مصرف مواد مخدر
در بررسی عملکرد رسانه‌ها باید میان بیان واقعیت‌های اجتماعی و ترویج یا عادی‌سازی رفتارهای آسیب‌زا تفاوت قائل شد. پرداختن به اعتیاد، تشریح پیامدهای مصرف مواد مخدر و گفت‌وگو با افرادی که تجربه اعتیاد داشته‌اند، می‌تواند در چارچوب آگاهی‌بخشی و پیشگیری قرار گیرد و حتی به شناخت بهتر این آسیب اجتماعی کمک کند.
با این حال، هنگامی که مصرف مواد مخدر در قالب روایت‌هایی جذاب، شوخی‌آمیز یا کاملاً عادی مطرح می‌شود و پیامدهای فردی، خانوادگی و اجتماعی آن در حاشیه قرار می‌گیرد، نگرانی درباره تأثیر چنین محتوایی بر نگرش مخاطبان افزایش می‌یابد.
از این منظر، مسئله اصلی صرفاً حضور موضوع مواد مخدر در یک برنامه رسانه‌ای نیست، بلکه نحوه بازنمایی آن و پیامی است که به مخاطب منتقل می‌شود. رسانه‌ها در کنار حق پرداختن به مسائل اجتماعی، باید نسبت به تأثیر احتمالی محتوای خود بر مخاطبان، به‌ویژه کودکان و نوجوانان، حساس باشند تا محتوایی که با هدف سرگرمی یا گفت‌وگوی صمیمانه تولید می‌شود، ناخواسته به عادی‌سازی رفتاری آسیب‌زا منجر نشود.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟