فرهنگی خبرگزاری تسنیم، گروه فرهنگی _ صادق وفایی: بهجز مستندهای روایت فتح و دیگر آثار تصویری پراکندهای که در دهههای گذشته درباره شهیدان مهدی و حمید باکری تولید و پخش شدند، فیلم سینمایی «موقعیت مهدی» که سال 1400 ساخته شد، نام این دو برادر را بیشتر سر زبانهای مردم ایران انداخت. اما پیشتر کتابها و منابع مکتوبی هم در معرفی این دو شهید منتشر شده بودند که ازجمله آنها میتوان به عناوینی از مجموعههای «نیمه پنهان ماه» و «به مجنون گفتم زنده بمان!» اشاره کرد. سال 1404 کتابی درباره اینفرمانده دفاع مقدس هشتساله منتشر شد که یکاثر تجمیعی از منابع و کتابهای دیگر بود و عنوان «حمید حمید مهدی؛ زندگینامه سردار خیبر شهید حمید باکری به روایت همرزمان» را بر پیشانی داشت. اینکتاب بهقلم معصومه جعفرزاده نوشته و توسط انتشارات مرز و بوم وابسته به مرکز اسناد، تحقیقات و نشر معارف دفاع مقدس و مجاهدت های سپاه منتشر شده است. کارنامه انقلابی و مجاهدتهای جنگی برادران باکری، جای کار و تبلیغ زیادی دارد و وطنپرستی آنها میتواند در روزهای کنونی که ایران درگیر جنگی همهجانبه با استعمار وطنگزین صهیونیستی با سردمداری آمریکا و اسرائیل است، سرلوحه جوانان ایرانی قرار گیرد. به همیندلیل پروندهای کوچک را برای مرور زندگی و کارنامه فرمانده شهیدی باز میکنیم که مانند رهبر شهید انقلاب، تا آخرین لحظه ایستاد و شهید شد. منبع و ماخذ پرونده پیشرو هم مطالب کتاب «حمید حمید مهدی» است. در ادامه مشروح قسمت اول اینپرونده را میخوانیم؛ دو یار جدانشدنی حمید باکری اول آذر 1334 در شهرستان میاندوآب متولد شد و با برادر بزرگتر و فرماندهاش 22 ماه فاصله سنی داشت. مادر خانواده باکری در یکی از روزهای بهار 1336 وقتی حمید هنوز دوساله نشده بود، در سانحه تصادف از دنیا رفت. به همیندلیل سهم عمهها و اهالی خانواده پدری در تربیت و نگهداری فرزندان خانواده باکری بیشتر شد. پس از پایان تحصیل در دوران ابتدایی حمید، خانواده باکری به ارومیه نقل مکان کرد و یکی از خاطرات مشخصی که اینخانواده از برادری حمید و مهدی دارند، این است که دو بار جدانشدنی بودند و همراهیشان مثالزدنی بوده است. حمید سال 1353 دیپلم ریاضی خود را از دبیرستان فردوسی ارومیه گرفت و به خدمت سربازی در ژاندارمری رفت. او در قدم بعدی برای ادامه تحصیل به ترکیه رفت و چون دانشگاههای اینکشور را با روحیه خود سازگار ندید، با کمک پسرداییاش که مقیم آلمان بود، راهی اینکشور شد تا در دانشگاه تحصیل کند. به اینترتیب اواخر سال 1356 در منزل پسرداییاش در شهر آخن ساکن شد. تشکیل گروه مبارز 14 ام سال 1355 پیش از سفر به آلمان، باکری در تشکیل یکگروه مبارز با نام «14 ام» نقش داشت. علت تشکیل اینگروه این بود که در آنسال، دستهجات سیاسی در آذربایجان غربی به اینجمعبندی رسیده بودند حکومت مرکزی ایران در حال ضعیفشدن است. به همیندلیل مشغول قتل و غارت شده بودند. حمید باکری و دوستانش نیز از فروردین همانسال (1355) گروه چهاردهمعصوم را با نام «14 ام» تشکیل دادند تا با تجزیهطلبها و دزدان غارتگر مقابله کنند. فرمول حمید برای فرار از گناه! باکری با حضور در آلمان، یکهفته در کلاس درس دانشگاه حاضر شد اما چون اکثر اوقات خود را در مسجد هامبورک با مدیریت حجتالاسلام سید محمد خاتمی میگذراند، کفه فعالیتهای مبارزاتیاش بر کفه تحصیل غلبه کرد. پسردایی او که در آلمان همراهش بوده، روایت کرده روی دیوار اتاقش تابلویی نصب کرده بود که رویش نوشته بود: «ان ربک لبالمرصاد!» ایندانشجوی مبارز ایرانی در آنبرهه حضور در آلمان، در یادداشتهای شخصی خود نوشته بود: «برای فرار از گناه، با خواندن قرآن، نماز، مطالعه، ورزش خودت را مشغول کن!» او بهروایت پسرداییاش، کم حرف میزد؛ مگر حرفهای جدی و مطالب اساسی! شهیدباکری به آشنایانش گفته بود پیش از سفر به آلمان، برای بازبینی و شناخت عمیق در اعمال، حساب خود را با خود تصفیه کرده است؛ به اینترتیب که هرچه را از خود میدانسته روی کاغذ آورده تا با تجزیه و تحلیل آن، نقاط قوت و ضعفش را به دست آورد و بداند در محیط خارج، چهخطراتی تهدیدش میکنند تا بتواند با شناخت آنها، خود را کنترل کند. تولد یکپارتیزان؛ با آقارحیم و حاجهمت حمید باکری با هجرت امام خمینی (ره) از عراق به پاریس که سال 1357 رخ داد، بهطور رسمی ترک تحصیل کرد و برای دیدار با امام (ره) راهی پاریس شد. وقتی به مقصد رسید، ماموریتی جدید دریافت کرد که براساس آن، عازم سوریه و لبنان شد تا دوره آموزش نظامی را پشت سر بگذارد. یکی از موارد مبارزاتی حمید باکری در ایندوره، انتقال مخفیانه محموله سلاح از سوریه و لبنان تا مرکز ترکیه است. انتقال اینمحموله از مرز ترکیه تا تبریز به عهده برادرش مهدی بود. حمید باکری در آنمقطع، با دیگر چهرههای انقلابی مثل سیدیحیی رحیمصفوی و شهید محمدابراهیم همت، سلاح و مهمات تهیه کرده و به کشور میآورد تا در مبارزات انقلابی علیه سلطنت پهلوی مورد استفاده قرار بگیرند. رابط آموزش پارتیزانی در فتح قدم بعدی در مبارزات انقلابی و پارتیزانی حمید باکری، این بود که رابط دانشجویان اروپا بهویژه فرانسه با تیمی شود که در سوریه مستقر شده بود. او نیروها را گزینش کرده و برای طی دوره آموزشی به سازمان فلسطینی فتح میفرستاد. یکی از رابطهای او در آنروزها، حمید (علی) جنتی فرزند آیتالله جنتی بود که بعدها وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی شد. اواخر سال 1356 و اوایل 1357 شرایط مبارزه طوری شد که باکری بیشتر در ایران حضور داشت. در روزهای منتهی به پیروزی انقلاب که زندانیان مختلف آزاد میشدند، رضا باکری برادر باکریها هم از زندان آزاد شد اما حمید و مهدی به دیدارش نرفتند چون تغییر ایدئولوژی داده بود و دیگر خبری از عقاید مبارزه اسلامی در او دیده نمیشود. ازجمله خاطرات اطرافیان و دوستان حمید باکری در روزهای پیروزی انقلاب، حضور غلامحسین کرباسچی در ارومیه است. او که چهرهای معمم بود، در آنمقطع همراه همسر و فرزند نوزادش برای سخنرانی و ترویج انقلاب به ارومیه رفته بود. همزمان مهندس محمد غرضی هم بهعنوان مترجم، کنار امام خمینی (ره) در پاریس حضور داشت که در خاطرات همرزمان و دوستان باکری، به اینمساله هم اشاره شده است. پارتیزانی با ژ سه قندان تاشو با پیروزی انقلاب اسلامی، تامین امنیت ارومیه و اطرافش، تا 7 ماه توسط نیروهای مردمی تامین میشد. در آنمقطع، 3 کمیته در ارومیه به وجود آمد؛ یکی کمیته آیتالله غلامرضا حسنی بود، کمیته دوم در باشگاه پاس و سومی گروه 14 بود. حمید و مهدی باکری آنزمان در باشگاه پاس حضور داشتند و گاهی هم به کمیته گروه 14 میرفتند. مسئول گروه 14، نصرالله اسداللهی نماینده دکترچمران بود و فعالیتهای حمایت و پشتیبانی توسط باشگاه پاس انجام میشد. حمید باکری آنروزها یکقبضه ژ سه قنداق تاشو آلمانی داشت و معتقد بود زن و مرد باید آموزش اسلحه ببینند. آنروزها مردی بهنام آقای فاستونچی بهعنوان دست راست آیتالله حسنی فعالیت میکرد که پیش از انقلاب بهعنوان نیروی ژاندارمری بهطور اجباری بازنشسته شده بود و مردم ارومیه از سابقه تدین و انقلابیگریاش اطلاع داشتند. او بهدلیل تسلط به امور نظامی، به آیتالله حسنی کمک میکرد و در امر آموزش فعالیت داشت. دستگیری آنساواکی مهم یکی از دستاوردهای انقلابی حمید باکری، دستگیری معاون اطلاعات ساواک نقده بود که شخصا به محل اختفای او رفت و دستگیرش کرد. او همچنین یکی از افرادی بود که اینچهره ساواکی را تخلیه اطلاعاتی کردند. مسئول عملیات سپاه ارومیه مهندس علی عبدالعلیزاده از راویان تاریخ و زندگی حمید باکری روایت کرده اسم او و 4 نفر دیگر بهعنوان عضو شورای فرماندهی سپاه ارومیه به آیتالله لاهوتی داده و پس از آن، حمید، مسئول عملیات سپاه ارومیه شد. اما با اینکه مسئول عملیات بود، در دورههای آموزشی هم تدریس میکرد و درس عملیات نظامی، جنگ شهری و اسلحهشناسی میداد. ایناتفاقات همزمان با تلاش ضدانقلاب برای خلع سلاح پادگان سنندج رخ میداد. چون نیروهای ضدانقلاب و تجزیهطلب کمی پیشتر پادگان مهاباد را خلع سلاح کرده و در پی دستیابی به پادگان سنندج بودند. فرماندهی حافظان امنیت منطقه مرزی سال 1358 بود که قرار شد گروهی از سپاه ارومیه و ژاندارمری به مناطق مرزی غرب رفته و کنترل آنجا را به دست بگیرد. فرماندهی اینگروه و عملیات گروه به عهده حمید باکری گذاشته شد. اینگروه متشکل از 7 نفر عضو گروه 14 م، 7 نفر از گروه باشگاه پاس و 7 نفر از نیروهایی بود که جذب سپاه شده بودند یا سپاه بهطور مستقیم عضوگیریشان کرده بود. قرار شد بیش از 60 نفر هم از ژاندارمری به آنها محلق شوند. در محاصره دموکراتها؛ تغذیه از گیاهان کوهی! آنروزها نیروهای مسلح تجزیهطلب از ترکیه هم به سمت مناطق مرزی ایران آمده و شرارت میکردند. با گذشت 4 روز از حضور نیروهای حمید باکری در منطقه مرزی، ایننیروها به محاصره تجزیهطلبهای دموکرات درآمدند و در شرایطی قرار گرفتند که مجبور شدند برای زندهماندن از گیاهان کوهی تغذیه کنند. روز هفتم محاصره، 3 فروند هلیکوپتر خودی موفق شدند غذا و آذوقه مورد نیاز نیروهای باکری را به آنها برسانند. حاضران در آنمعرکه روایت کردهاند، پس از 7 روز گرسنگی، اینمحموله اولین آذوقهای بود که به آنها رسید. نیروهای باکری در ادامه برای عملیات وارد خاک ترکیه شدند تا نیروهای ضد انقلاب را تار و مار کنند. ماجرای محاصره و درگیری مورد اشاره از طریق جمشید حقگو استاندار آذربایجان غربی به گوش مهندس مهدی بازرگان رئیس دولت موقت رسید و صحبتهایی هم در اینباره توسط ابراهیم یزدی وزیر وقت امور خارجه در اینباره شد. با هماهنگی دولت بازرگان، گروهان مرزی ترکیه، داخل خاک اینکشور منتظر نیروهای حمید باکری بود و از آنها استقبال شد. یکی از همرزمان حمید باکری در آنروزها روایت کرده: «حمیدآقا در مقابل نیروها خیلی صبور و بردبار بود؛ اختیار از کف نمیداد و هیجانی تصمیم نمیگرفت، معقولانه و بزرگمنشانه برخورد میکرد.» همزمان با درگیریهای مرزی در سِرو که تیم حمید باکری در آن حضور داشتند، واقعه تلخ پاوه رخ داد که در آن نیروهای ضدانقلاب 14 پاسدار را سر بریدند. با تدبیر جمشید حقگو استاندار وقت، دو گروهان نیروی حمید باکری که در سرو بودند، پس از عملیات برونمرزی، به سلامت به ایران برگشتند. من مال ایرانم و تو! پاییز سال 1358 پدر خانواده باکری هم مانند مادر خانواده، بر اثر سانحه تصادف درگذشت. حمید باکری 30 دی 1358 عقد کرد و یکهفته بعد زندگی مشترک خود را در یکاتاق کوچک منزل عمه خود، شروع کرد. او در یکی از گفتگوهای خود با همسرش فاطمه امیرانی، پرونده آموزشی خود در آلمان را پاره کرد و گفت «تمام شد! حالا من فقط مال ایرانم و تو!» درسهای یکشوهر در زندگی مشترک همسر شهید باکری روایت کرده شوهرش نسبت به فرهنگ مصرفگرایی حساسیت داشت و میگفت: «هروقت میخواهی چیزی بخری، برای اینکه آلوده مصرف نشوی، یکلحظه فکر کن ببین اگر باید بخری و کارت لنگ میشود بخر! وگرنه سراغش نرو!» نکته اخلاقی دیگری که حمید باکری به همسرش داده بود، جلوگیری از غیبت و بدگویی از دیگران بود. فاطمه امیرانی در روایتهایش از زندگی با اینشهید گفته: «اگر احساس میکرد میخواهم از شخص ثالثی صحب کنم فورا وسط حرفم میدوید که اگر به درد من و تو میخورد، بگو وگرنه از اینحرف بگذر و بهخاطر این، هیچوقت در منزل ما غیبت دیگران نمیشد!» بد نیست کنار روایتهای همسر شهید باکری از زندگی اخلاقی او، به روایت همرزمانش هم اشاره داشته باشیم که گفتهاند اینفرمانده انقلابی، هیچوقت صدایش را روی کسی بلند نمیکرد؛ حتی اگر فرد مقابل، مرتکب خطا شده بود. برچسبزدن به حمیدآقا و آقامهدی! آرامش و صفای باطن حمید باکری آنجا بیشتر جلوهگر میشود که اذیت و آزارهای بیرونی و موانع کارکردن او را در نظر داشته باشیم؛ بهویژه زمانی که اینزمزمه بین نیروهای سپاه ارومیه شایع شده بود که «حمیدآقا و آقامهدی را در سپاه اذیت میکنند و برچسب میزنند.» اشاره اینشایعات و زمزمهها مربوط به روزهای تصفیه سپاه ارومیه توسط دفتر هماهنگی با سرپرستی صادق محصولی است که یعقوب صمدلویی ازجمله راویان آن است. ادامه دارد … انتهای پیام/
-
اندازه متن
+
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟