ایلیوشین هم موفق نشد برای نجات هیرکانی از جهان کمک بخواهید
معاون سازمان منابع طبیعی: هواپیما و هلیکوپتر برای هیرکانی ضروری نیست؛ بیل و شنکش بهتر است!
به گزارش اسرارنویس، آتشسوزی جنگلهای “الیت” به بیستمین روز خود وارد شد. این آتش که در بخشی از هیرکانی به نام “وشتاز” در “مرزنآباد” چالوس آغاز شده، با وجود تلاشهای بیوقفه جنگلبانان، محیطبانان، نیروهای مردمی و دوستداران محیط زیست، نه تنها خاموش نشده، بلکه به دلیل خشکی جنگل ناشی از عدم بارش در تابستان و پاییز امسال و انباشته شدن برگهای خشک، صعبالعبور بودن مسیر و کمبود امکانات اطفای هوایی، هر لحظه شعلهورتر شده و به دیگر نقاط سرایت کرده است. به ویژه هلیکوپترهایی که به آنها یک بسکت متصل است، نمیتوانند آب را بر روی نقطه آتش بریزند و نیمی از آب در همان ارتفاع بخار میشود و بقیه نیز به آتش نمیرسد. هواپیمای ایلیوشین نیز نمیتواند از روی دریا آبگیری کند و باید به مهرآباد تهران برود تا مخزن آب را پر کند و در این فاصله، آتش به سرعت پیشروی میکند. افرادی که از خط آتش در الیت بازمیگردند، به “اعتماد” گفتند که «وضعیت طی ۳ روز گذشته هر لحظه وحشتناکتر میشود» و امکانات موجود و حتی هواپیماهای ایلیوشین که روز پنجشنبه ۲۹ آبانماه به خط آتش رفتند، نتوانستند کار عمدهای از پیش ببرند؛ هرچند شاید اگر این هواپیما در همان روزهای نخست آتش به کار میافتاد، میتوانست جلوی وقوع این فاجعه را بگیرد.
به گزارش اسرارنویس، آتشسوزی جنگلهای “الیت” به بیستمین روز خود وارد شد. این آتش که در بخشی از هیرکانی به نام “وشتاز” در “مرزنآباد” چالوس آغاز شده، با وجود تلاشهای بیوقفه جنگلبانان، محیطبانان، نیروهای مردمی و دوستداران محیط زیست، نه تنها خاموش نشده، بلکه به دلیل خشکی جنگل ناشی از عدم بارش در تابستان و پاییز امسال و انباشته شدن برگهای خشک، صعبالعبور بودن مسیر و کمبود امکانات اطفای هوایی، هر لحظه شعلهورتر شده و به دیگر نقاط سرایت کرده است. به ویژه هلیکوپترهایی که به آنها یک بسکت متصل است، نمیتوانند آب را بر روی نقطه آتش بریزند و نیمی از آب در همان ارتفاع بخار میشود و بقیه نیز به آتش نمیرسد. هواپیمای ایلیوشین نیز نمیتواند از روی دریا آبگیری کند و باید به مهرآباد تهران برود تا مخزن آب را پر کند و در این فاصله، آتش به سرعت پیشروی میکند. افرادی که از خط آتش در الیت بازمیگردند، به “اعتماد” گفتند که «وضعیت طی ۳ روز گذشته هر لحظه وحشتناکتر میشود» و امکانات موجود و حتی هواپیماهای ایلیوشین که روز پنجشنبه ۲۹ آبانماه به خط آتش رفتند، نتوانستند کار عمدهای از پیش ببرند؛ هرچند شاید اگر این هواپیما در همان روزهای نخست آتش به کار میافتاد، میتوانست جلوی وقوع این فاجعه را بگیرد. اما این رفتار ایرانی “نوش داروی پس از مرگ سهراب” که در مدیریتها به شدت رخنه کرده، اینجا نیز مدیریت اطفای حریق جنگلهای الیت را مختل کرد و تا کار به جای باریک نکشید، مدیران متولی و استاندار و دیگر دستاندرکاران ضرورتی برای آمدن هواپیمای مجهز ندیدند.
با این حال، یک موضوع بسیار عجیب وجود داشت و آن اینکه اغلب مسئولان سازمان منابع طبیعی که متولی اصلی جنگلهای ایران هستند، با خونسردی درباره این موضوع صحبت میکردند که ماجرا چندان هم مهم نیست و لاشه برگها سوختهاند و با آمدن بهار، دوباره سبز خواهند شد و از همه دهشتناکتر اینکه «آتشسوزیهای هیرکانی اصلاً به هواپیما و بالگرد و به طور کلی “پرنده” نیاز ندارد.»
این را رسول اشرفیپور، معاون امور جنگل سازمان منابع طبیعی کشور به “اعتماد” گفته است. او به صراحت از این ادعا دفاع میکند و میگوید که «جنگلهای شمال به گونهای هستند که با هلیکوپتر و هواپیما نمیتوان به طور مؤثر آتش را در آن اطفا کرد و بهتر است با همین تجهیزات دستی مانند بیل و شنکش و دمنده اطفا شوند؛ هرچند بالگرد برای آتشسوزیهای زاگرس مؤثرتر است.» او در ادامه با تأکید بر اینکه ارتفاع درختان هیرکانی بسیار بالاست، میگوید که «در الیت هم هلیکوپتر آبرسان برای اطفای حریق چندین مرتبه آمد؛ اما با وجود تمام تلاشها، به دلیل ارتفاع زیاد، آب به نقطه آتشسوزی نرسید.»
معاون امور جنگل سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور در پاسخ به این پرسش “اعتماد” که «چرا برای آتشسوزی الیت، از هواپیماهای شرکت کاسپین که در ژوئیه ۲۰۲۱ (تیرماه ۱۴۰۰) برای کمک به اطفای حریق جنگلهای ترکیه به مدت ۴ روز شرکت داشتند و در اطفای حریق “تالاب هورالعظیم” در سال ۱۳۹۷ نیز عملیاتی را انجام دادند، استفاده نشد»، به “اعتماد” گفت که از این ماجرا اساساً بیخبر است. اشرفیپور در ادامه گفتوگو با “اعتماد” تأکید کرد: «برنامهریزی استفاده از ابزارآلات هوایی در “سازمان منابع طبیعی” در دست “یگان حفاظت” است و ادارات کل نیز مجری هستند.»
او با اشاره به فصل آتشسوزی جنگلهای شمال میگوید: «ما در فصل پاییز تا فروردینماه، امکان آتشسوزی بیشتری را در هیرکانی داریم. در این میان دورهای به نام “دوره گرمچ” داریم که کوتاه است و باد گرمی به صورت عمودی از ارتفاعات البرز به سمت پایین میوزد. این پدیده به لحاظ اقلیمی صورت میگیرد و بیمبالاتی گردشگران یا دامداران میتواند منجر به بروز این رخدادها شود.» او در ادامه تأکید میکند که این شکل از آتشسوزی در هیرکانی کاملاً با زاگرس متفاوت است و تجهیزات هوایی در هیرکانی چندان مؤثر نیست، ولی برای زاگرس ضرورت آن احساس میشود. معاون جنگل سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور تأکید کرد که برای هیرکانی، ضرورتی بر استفاده از هواپیما و هلیکوپتر نمیبینم و تنها برای نقاط صعبالعبور آن هم با قدرت آبگیری لازم است. از بالگردها نیز برای انتقال نیرو و آذوقه و تجهیزات به بالادست میتوان استفاده کرد.
او در پاسخ به پرسش ما تأکید میکند که با توجه به تغییر اقلیم، حتماً باید رویکردها نسبت به گذشته تغییر کند؛ تجهیزات بیشتر شود و مهارت نیروهای اجرایی افزایش یابد؛ چرا که دنیای امروز دنیای تکنیک است و باید برای اینها از شرکتهای دانشبنیان کمک گرفت. جوامع محلی، کنشگران و رسانهها نیز بسیار مهم هستند و میتوان با کمک آنها در حوزههای آبخیز کار مشارکتی کرد.
مهرداد خزایی، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری مازندران-نوشهر در ارتباط با وضعیت تجهیزات اطفای حریق در حوزه منابع طبیعی غرب مازندران به رسانهها گفت که با توجه به صعبالعبور بودن منطقه، نیازمند تجهیزات انفرادی بیشتری هستیم. او نیز با بیان اینکه ماشینآلات آتشنشانی برای مناطق صعبالعبور کاربرد ندارد، گفت که «بالگرد نیز برای مناطق شیبدار کاربرد ندارد؛ به غیر از مکانهایی که بالگرد امکان پرواز داشته باشد، میتوان از امکانات مدرن استفاده کرد.»
هیرکانی پرنده میخواهد
اما علی بناگر، دبیر اتحادیه انجمنهای علمی منابع طبیعی و محیطزیست ایران نظری خلاف معاون امور جنگل دارد؛ او در گفتوگو با “اعتماد” تأکید میکند که “هیرکانی باید برای خاموش کردن در همان ساعات اولیه از پرنده استفاده کند و نیروی انسانی نمیتواند چندان مؤثر باشد.”
او در ادامه میگوید: «ذات جنگلهای هیرکانی این است که اگر در ساعات اولیه حریق مهار نشود به علت وجود لاش برگ و خشکی سالهای اخیر جنگل، و تیزباد و کامل بودن مثلث حریق یعنی اکسیژن، مواد سوختی و حرارت، به سرعت آتش در جهت وزش باد سرایت پیدا میکند و چون توپوگرافی هیرکانی خاص است، نیروی انسانی نمیتواند کار مؤثری انجام دهد. چون هم زمان رسیدن به آتش طولانی میشود و هم نمیتوان امکانات لازم را به آنجا برد؛ به همین دلیل بالگرد و هواپیمای آبپاش چه به جهت پخش کردن آب از بالا و چه به جهت انتقال نیرو و امکانات بسیار مؤثر است.»
بناگر تأکید کرد که در تمام این سالها ممنون باران بودیم؛ اگرچه نیروهای منابع طبیعی، مردم و جوامع محلی، محیط زیست، کوهنوردان، نیروهای بسیج و آحاد مردم همیشه جانفشانانه برای اطفای حریق در جنگلها و مراتع پای کار بودند، اما آمدن باران به ماجرای تلخ آتشسوزیها فیصله میداد. او تأکید میکند که “سازمان امور اداری استخدامی” که در جهت تضعیف سازمان منابع طبیعی قدم برداشت، خوب است جانفشانی این روزهای جنگلبانان را ببیند.
او بار دیگر تأکید میکند که «بارها این حرفها را در مصاحبهها و جلسات خطاب به مسئولان منابع طبیعی در دولتهای مختلف گفتهام و حرف جدیدی برای گفتن ندارم. حرفها و راهکارهایی که اگر یک بخش کوچکی از آنها جدی گرفته میشد، الان این وضعیت را نداشتیم. نه در الیت و نه در هیچ جنگل دیگری در کشور!»
مراحل آتش الیت
به گفته مسئولان و کارشناسان منابع طبیعی، آتش جنگلهای الیت سه مرحله داشت. نخستین مرحله ۱۰ آبانماه امسال شروع شد که با تلاش نیروهای حفاظت منابع طبیعی و نیروهای مردمی پس از چند روز به طور کامل مهار شد؛ اما خاموش و اطفا نشد. چرا که تنههای قطور درختان وقتی میسوزند، به آسانی و بدون آب کافی نمیتوان آنها را کامل خاموش کرد.
اگر در زمان بعد از مهار آتش به هیرکانی بروید، خواهید دید که از تنههای خاموش شده برخی درختان، دود بلند میشود و ناگهان با وزش باد، آرام آرام آتش دوباره جان میگیرد و شعلهور میشود. آتشی که ابتدا شاید به اندازه شعله یک شمع باشد، ناگهان با وزش باد که معمولاً در حوالی عصر و شب شدید میشود، رفته رفته به یک هیولا تبدیل میشود.
اما مرحله دوم آتشسوزی الیت، در یک نقطه متمرکز نبوده و پهنههای جنگلی پراکندهای را درگیر کرده و نقاط متعددی از جنگل را در بر گرفت. باد هم هر لحظه بیشتر میشد و آتش در حال پیشروی بود.
شاید برای کسانی که صحنه آتشسوزی جنگلی را از نزدیک ندیدهاند، باور این موضوع سخت باشد که هنگام وزش باد، سوختن برگها و بوتههای خشک در جنگل، درست مانند حرکت امواج است و به سرعت حرکت میکند و به درختان میرسد و از آنجا که هیرکانی انبوه است، دیگر نمیتوان به راحتی جلوی سرایت آن را گرفت؛ اتفاقی که در این دو هفته در “الیت” افتاد چنین شکلی داشت.
آتش به قدری وسیع بود که به گفته مدیرکل مدیریت بحران استانداری مازندران، ۱۴ گروه زمینی مشغول اطفای حریق در آن منطقه بودند.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟