خشکسالی‌های مداوم، تمدن عظیم دره سند را به ورطه نابودی کشاند

یک پژوهش جدید با استفاده از شبیه‌سازی‌های اقلیمی پیشرفته، نشان می‌دهد که خشکسالی‌های شدید و چندده‌ساله به فروپاشی تمدن دره سند، یکی از کهن‌ترین و پیشرفته‌ترین تمدن‌های تاریخ، کمک کرده است. این تمدن که به نام «هاراپا» نیز شناخته می‌شود، بین ۵۰۰۰ تا ۳۵۰۰ سال پیش در منطقه‌ای وسیع در مرزهای امروزی هند و پاکستان شکوفا شد و به دلیل ساخت شهرهای بزرگ و سامانه‌های پیچیده مدیریت آب معروف است. با این حال، دلیل افول ناگهانی این جامعه بزرگ سال‌ها مورد بحث پژوهشگران بوده است.

مطالعه جدید با ارائه شواهد محکم، نشان می‌دهد که خشکسالی‌های متوالی و عمده، هر یک به مدت بیش از ۸۵ سال، از عوامل کلیدی سقوط نهایی این تمدن بوده‌اند. با شدت گرفتن خشکسالی‌ها، جمعیت به مناطقی کوچ کردند که هنوز منابع آب قابل اتکایی داشتند و در نهایت، شهرهای بزرگ یکی پس از دیگری متروکه شدند. خشکسالی صدساله‌ای که حدود ۳۵۰۰ سال پیش آغاز شد، دقیقاً با روند خروج از شهرها و افول فرهنگی هم‌زمان بوده است.

پژوهشگران در این مطالعه از سه شبیه‌سازی جهانی اقلیمی استفاده کردند تا شرایط آب‌وهوایی هزاران سال پیش را بازسازی کنند. بررسی داده‌ها نشان داد که بارش و دما در بازه ۵ هزار تا ۳ هزار سال پیش چگونه تغییر کرده و وجود دوره‌های خشکسالی طولانی تأیید شد. هیرن سولانکی، نویسنده اصلی پژوهش، بیان می‌کند که کاهش پیوسته بارش در این بازه زمانی، واقعیت‌های پایدار اقلیمی را نشان می‌دهد.

برای بررسی دقیق‌تر، تیم پژوهشی داده‌های بارش و دما را در یک مدل هیدرولوژیکی وارد کردند تا تغییرات در منابع آبی منطقه را تحلیل کنند. نتایج این مدل با داده‌های باستان‌شناسی مقایسه شد و نشان داد که جمعیت برای حفظ دسترسی به آب، جابه‌جا شده است. همچنین، یافته‌ها با شواهد فیزیکی موجود تطبیق داده شد و نتایج به دست آمده مورد تحسین دیگر کارشناسان این حوزه قرار گرفت. مطالعه در نشریه Communications Earth & Environment منتشر شده است.