دانشمندان به تازگی موفق به شناسایی سازوکار مخربی شدهاند که باعث ازکارافتادن ناگهانی قطعات الکترونیکی در محیطهای پرتوزا مانند فضا میشود. کریستیان کینیونس، پژوهشگر دانشگاه ایالتی کارولینای شمالی، به مدت سه شبانهروز بیدار ماند تا اثر بمباران یونهای سنگین بر روی قطعات الکترونیکی را بررسی کند. هدف این تحقیق، درک یکی از خطرناکترین پدیدهها برای تجهیزات الکترونیکی در فضا و نزدیکی رآکتورهای هستهای بود.
در محیطهای با تابش شدید، حتی یک ذره پرانرژی میتواند یک قطعه الکترونیکی را برای همیشه از کار بیندازد. این پدیده که به نام سوختگی تکرویدادی (SEB) شناخته میشود، یکی از چالشهای اصلی در طراحی تجهیزات الکترونیکی مقاوم در برابر تابش به شمار میرود. پژوهشگران با همکاری ناسا، سازوکار این پدیده را در دیودهای نیترید آلومینیوم بررسی کردند، که به عنوان یک ماده نیمهرسانا امیدوارکننده برای نسل آینده قطعات الکترونیک قدرت شناخته میشود.
در این تحقیق، دیودهای نیترید آلومینیوم با یونهای پرانرژی نقره، طلا و پرازئودیمیم بمباران شدند و میزان ولتاژی که این قطعات پیش از نابودی میتوانستند تحمل کنند، اندازهگیری شد. نتایج نشان داد که ورود یون پرانرژی به نیمهرسانا در ترکیب با ولتاژ اعمالشده، میدان الکتریکی شدیدی در ناحیهای کوچک از قطعه ایجاد میکند. با رسیدن ولتاژ به یک آستانه مشخص، فرایند «بهمن الکترونی» رخ میدهد که منجر به افزایش سریع تعداد حاملهای بار و در نهایت انفجاری میکروسکوپی میشود.
تصاویر میکروسکوپی از دیودهای آسیبدیده حفرههای کوچکی را نشان میدهند که ناشی از ذوبشدن نیمهرسانا در محل سوختگی است. پژوهشگران همچنین متوجه شدند که نیترید آلومینیوم در مقایسه با نیمهرساناهای مشابه، میدانهای الکتریکی قویتری را تحمل میکند، اما در ولتاژهای نسبتاً پایین ممکن است دچار سوختگی تکرویدادی شود.
با توجه به اهمیت ساخت قطعات مقاوم در برابر تابش برای صنعت فضایی، پژوهشگران در حال تلاش برای توسعه اصول طراحی جدیدی برای قطعات نیمهرسانای مقاومتر هستند. شناخت دقیق از منشأ خرابی میتواند به مهندسان کمک کند تا قطعاتی بسازند که احتمال وقوع بهمن الکترونی مخرب در آنها کمتر باشد. نتایج این تحقیق در ژورنال IEEE Transactions on Nuclear Science منتشر شده است.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟