**بازنگری در روایتهای کهن: چرا سینمای ایران از ظرفیتهای اسطورهای خود بهرهبرداری نمیکند؟**
در دنیای سینما، موفقیت تجاری اقتباسهای سینمایی از اسطورهها و حماسههای کهن، از «رامایانا» در هند تا «ادیسه» در هالیوود، بار دیگر نشان میدهد که روایتهای ریشهدار فرهنگی میتوانند فراتر از مرزهای جغرافیایی و فرهنگی مخاطب نفوذ کنند. فروش چشمگیر این آثار، به ویژه در کنار تجربههایی چون «باهوبالی» و «آرآرآر»، این سوال را برای سینمای ایران مطرح میکند: چرا با وجود گنجینهای غنی مانند شاهنامه و اسطورههای ایرانی، هنوز نتوانستهایم از این ظرفیت برای تولید آثار تأثیرگذار و ورود به بازار جهانی بهرهبرداری کنیم؟
در سالهای اخیر، سینماگران به روایتهایی روی آوردهاند که قرنها در حافظه تاریخی ملتها حضور داشتهاند. این اسطورهها و حماسهها، شخصیتهای شناختهشده و تعارضهای انسانی را در اختیار سینماگران قرار میدهند و میتوانند بخشی از میراث فرهنگی یک ملت را به مخاطبانی معرفی کنند که پیش از این شناخت چندانی از آن نداشتهاند.
در سینمای هالیوود، فیلم «ادیسه» به کارگردانی کریستوفر نولان، نمونهای از این رویکرد است. این فیلم بر اساس حماسه مشهور هومر، داستان بازگشت اودیسئوس از جنگ تروا را روایت میکند. انتخاب نولان برای اقتباس از این حماسه که بیش از سه هزار سال در فرهنگ غرب حضور داشته، نشاندهنده اهمیت بازخوانی میراث فرهنگی است. فروش جهانی این فیلم به حدود یک میلیارد و 805 میلیون دلار رسیده است.
در سوی دیگر، سینمای هند نیز با پروژه عظیم «رامایانا» تلاش کرده تا یکی از مهمترین متون حماسی این کشور را با استانداردهای جهانی بازآفرینی کند. این فیلم به کارگردانی نیتش تیواری، داستان شاهزاده راما و همسرش سیتا را روایت میکند و در مدت کوتاهی به فروش جهانی حدود هزار و 483 کرور روپیه دست یافته است.
با این حال، سینمای ایران با وجود داشتن گنجینهای غنی از شخصیتها و داستانهای حماسی، هنوز نتوانسته است به طور مؤثر از این منابع برای تولید آثار سینمایی بهرهبرداری کند. یکی از موانع اصلی، نگاه محدود به اقتباس از متون کهن است. سینماگران باید از دل روایتهای حماسی، داستانهایی با شخصیتهای باورپذیر و تعارضهای روشن استخراج کنند.
تجربههای موفق هند و هالیوود نشان میدهد که اسطورهها و حماسههای ملی همچنان ظرفیت تبدیل شدن به محصولات بزرگ سینمایی را دارند. برای سینمای ایران، نخستین گام میتواند شناسایی داستانهایی باشد که هم ظرفیت دراماتیک بالایی دارند و هم برای مخاطب غیرایرانی قابل فهماند.
در نهایت، سوالی که باقی میماند این است: سینمای ایران چه زمانی تصمیم میگیرد از گنجینه اسطورهای خود برای ساخت آیندهای تازه استفاده کند؟
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟