**چالشهای هوش مصنوعی و ضرورت حفظ استقلال فکری انسان**
به گزارش خبرگزاری تسنیم، محمد اسدی، عضو هیئت علمی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی، در یک نشست علمی با عنوان “استقلال معرفتی انسان در عصر هوش مصنوعی” به بررسی چالشهای ناشی از گسترش فناوریهای هوشمند پرداخت و بر اهمیت حفظ استقلال فکری و عاملیت معرفتی انسان تأکید کرد.
اسدی در ابتدای سخنان خود به پیامدهای گسترش هوش مصنوعی و تمرکز دادهها اشاره کرد و گفت: “دادههای مرتبط با حوزههای مختلف از جمله سلامت، اقتصاد و روابط اجتماعی نه تنها از نظر اقتصادی ارزشمند هستند، بلکه از جنبههای شناختی و راهبردی نیز اهمیت دارند.” او افزود که تجمیع این دادهها میتواند به استخراج الگوهایی منجر شود که برای پیشبینی رفتار و طراحی مداخلات هدفمند استفاده میشوند.
وی همچنین به خطرات ناشی از انحصار دادهها اشاره کرد و گفت: “زمانی که زیرساختهای گردآوری و پردازش داده در دست تعداد محدودی از بازیگران قرار میگیرد، توزیع نامتوازن اطلاعات میتواند به مشکلات جدی منجر شود.” اسدی مفهوم “استعمار دادهای” را که توسط نیک کادری و اولیسس مخیاس مطرح شده، مورد توجه قرار داد و گفت: “زندگی اجتماعی به منبعی برای استخراج داده تبدیل میشود و این امر میتواند مناسبات جدیدی از قدرت و ارزشگذاری را شکل دهد.”
این پژوهشگر با تأکید بر اهمیت تمایز میان استقلال معرفتی و خودبسندگی فناورانه، گفت: “بهرهگیری از فناوریهای خارجی به معنای فقدان استقلال معرفتی نیست.” او افزود که وابستگی فناورانه زمانی به یک مسئله معرفتی تبدیل میشود که جامعه در تعریف مسائل و تعیین اولویتهای پژوهشی تابع الگوهای بیرونی باشد.
اسدی در ادامه به ظرفیتهای فلسفه اسلامی در تحلیل مسائل نوپدید عصر هوش مصنوعی اشاره کرد و گفت: “فلسفه اسلامی میتواند به ما کمک کند تا حدود و ثغور شناخت محاسباتی را بهتر درک کنیم.” او با اشاره به تمایز میان علم حصولی و علم حضوری در حکمت اشراق سهروردی، توضیح داد که آگاهی انسان نمیتواند به سادگی به تولید دادهها و اطلاعات تقلیل یابد.
وی به پیامدهای این مسائل برای آموزش عالی نیز اشاره کرد و گفت: “دانشگاهها باید موفقیت علمی را تنها بر اساس تسلط دانشجویان بر ابزارهای هوشمند ارزیابی نکنند، بلکه باید توانایی تشخیص مسئله و بازسازی مسیر استدلال را نیز مد نظر قرار دهند.”
اسدی در پایان تأکید کرد که “مسئله اصلی در مواجهه با هوش مصنوعی، حفظ انحصار انسان بر محاسبه نیست، بلکه باید جایگاه انسان در تعیین موضوع شناخت و سنجش اعتبار حفظ شود.” او هشدار داد که اگر این جایگاه به سامانهها واگذار شود، ممکن است توان جامعه برای تولید پرسشهای مستقل کاهش یابد و این وضعیت نمیتواند پیشرفت معرفتی نامیده شود.
در نهایت، اسدی تأکید کرد که معیار پیشرفت در عصر هوش مصنوعی تنها افزایش قدرت محاسباتی نیست، بلکه توانایی حفظ و توسعه عاملیت معرفتی انسان نیز بخشی از آن است.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟